11 Aralık 2025 tarihinde TBMM’ye sunulan Dijital Telif Hakları Kanun Teklifi, dijitalleşmenin hızlandırdığı telif ihlallerine karşı mevcut hukuki çerçevenin yetersiz kaldığı tespitinden hareketle hazırlandı. Gerekçede; haber içeriklerinin izinsiz çoğaltılması, müzik ve sinema eserlerinin korsan dolaşımı ile sosyal medya platformlarında telifli içeriklerin kontrolsüz yayılması gibi uygulamaların, hem yaratıcı sektörlerin ekonomik sürdürülebilirliğini zayıflattığı hem de kamu yararı–ifade özgürlüğü dengesini bozduğu vurgulandı.
Teklif, telif hukukunu klasik “ihlal–yargı” ekseninden çıkararak, platform ekonomisi ve algoritmik içerik dolaşımı gerçekliğiyle uyumlu yeni bir modele taşımayı amaçlıyor.
Basın yayıncılarına yeni ekonomik hak
Teklifin en dikkat çeken düzenlemesi, haber içeriklerinin dijital platformlar tarafından kullanımına ilişkin olarak basın yayıncılarına özgü yeni bir ekonomik hak getirilmesi oldu. Bu düzenleme, Avrupa Birliği’nde uygulanan “basın yayıncıları hakkı” modelini esas alıyor.
Lisans bedeli konusunda uzlaşma sağlanamaması halinde Telif Hakkı İzleme Kurulu’na bedel belirleme yetkisi tanınıyor. Ayrıca dijital platformlardan elde edilen gelirin en az yüzde 30’unun doğrudan gazeteci ve içerik üreticilere dağıtılması zorunlu kılınıyor.
Yeni yapı: Telif Hakkı İzleme Kurulu
Teklif, dijital telif alanında uzmanlaşmış, idari ve mali özerkliğe sahip Telif Hakkı İzleme Kurulu kurulmasını öngörüyor. Kurul, platformlar ile hak sahipleri arasında dengeleyici bir otorite olarak görev yapacak ve lisans bedelleri dahil birçok uyuşmazlıkta doğrudan karar verebilecek.
Platformlara ağır yükümlülükler
Belirli büyüklüğün üzerindeki platformlar için; otomatik içerik tanıma sistemleri (Content ID), ihlali önleyici teknik tedbirler, hızlı kaldırma ve erişim engeli mekanizmaları, gelir paylaşımı ve şeffaf raporlama yükümlülükleri zorunlu hale getiriliyor.
Bu düzenleme, Avrupa Birliği’nin DSM Direktifi ile ABD’nin DMCA sistemi arasında bir denge modeli olarak kurgulandı.
Ciro bazlı cezalar ve erişim engeli
Teklifte yaptırımlar, platform cirosunun yüzde 1 ila yüzde 5’i arasında idari para cezası olarak belirlendi. Tekrar eden ihlallerde bu oran yüzde 10’a kadar çıkabiliyor. Ağır ihlaller için ise BTK aracılığıyla kademeli erişim engeli öngörülüyor. Uyum sağlayan platformlar için ise teşvik ve destek mekanizmaları getiriliyor.
Adil kullanım ve ifade özgürlüğü vurgusu
Teklif, Türk telif hukukunda daha esnek bir adil kullanım rejimi getiriyor. Eğitim, bilimsel araştırma, eleştiri, yorum, parodi, karikatür, güncel olayların haberleştirilmesi ve engelliler için erişilebilir formatlara dönüştürme gibi alanlarda, izin aranmaksızın kullanım mümkün olacak.
Dijital Telif Hakları Kanun Teklifi, telif hukukunu dijital içerik üretimi ve platform ekonomisiyle uyumlu hâle getirmeyi amaçlayan kapsamlı bir düzenleme olarak öne çıkıyor. Hak sahiplerinin korunmasını güçlendirirken, platformları daha aktif sorumluluk üstlenen aktörler hâline getiriyor ve ifade özgürlüğü ile telif koruması arasında yeni bir denge kurmayı hedefliyor.
