2025’te Gazetecilere Yönelik Baskılar ve Hak İhlalleri
2025 yılı, Türkiye’de gazetecilik mesleğinin baskı ve yasaklarla şekillendiği bir dönem oldu. Barış, ifade özgürlüğü ve demokratikleşme beklentilerinin yüksek olduğu 2026 yılında da gazetecilere yönelik hak ihlallerinde artış yaşanacak mı?
Basın örgütlerinin ve izleme raporlarının kayıtlarına göre 2025 yılında:
127 gazeteci gözaltına alındı
40 gazeteci tutuklandı
42 gazeteci kötü muameleye maruz kaldı
22 gazeteci tehdit edildi
48 gazetecinin haber takibi kolluk güçlerince engellendi
Cezaevlerinde 5 Ocak itibarıyla 28 gazeteci tutuklu bulunuyor
Bu veriler, gazetecilik mesleğinin ciddi bir baskı altında olduğunu gösteren önemli göstergeler olarak kaydedildi.
Gazeteciliğe Yönelik Baskıların Arka Planı
Basın özgürlüğü üzerinde artan baskıların temelinde siyasi otoriterleşme eğilimleri, sosyal medya ve internet kullanımının denetim mekanizmaları ve yasal düzenlemelerin sertleştirilmesi yer alıyor. Güncel insan hakları literatürü, otoriterleşmenin yalnızca siyasal bir olgu değil, toplumsal yaşamın birçok alanını etkileyen geniş kapsamlı bir gerçeklik olduğunu ortaya koyuyor.
Gazetecilik, ifade ve düşünce özgürlüğünün en önemli uygulama alanlarından biri olarak değerlendiriliyor. Otoriter rejimler ise bu iki özgürlüğü hedef almak suretiyle kamusal haberdar olma hakkını kısıtlamayı amaçlıyor.
Sahada Gazeteciler Nasıl Etkilendi?
2025 boyunca yayın takibi yapan gazeteciler birçok engelle karşılaştı:
Polis ve kolluk güçlerinin haber takibini engellemesi
Fiziksel müdahale, darp ve ekipman el koyma
Polis tarafından itilme veya darp edilme
Ev baskınları ve ekipmanlara el konulması
Yerel gazeteciler ve internet haberciliği yapan muhabirler, büyük şehirlerdeki ana akım basının karşılaştığı baskıların ötesinde, saha çalışmaları sırasında sistematik engellemelerle karşılaştı.
Kadın Gazetecilere Yönelik Cinsiyet Temelli Saldırılar
2025 yılı boyunca kadın gazeteciler yalnızca mesleki faaliyetleri nedeniyle değil, kadın kimlikleri ve kadın odaklı habercilik pratikleri nedeniyle de hedef alındı.
Başlıca ihlal biçimleri:
Cinsiyetçi hakaretler
Beden üzerinden kurulan tehditler
Ters kelepçe ve çıplak arama tehdidi
Dijital linç kampanyaları
Sistematik hedef gösterme
Bu saldırıların amacı; kadın gazeteciliğini görünmez kılmak, kadınların kamusal alandaki varlığını bastırmak ve erkek egemen haber dilini yeniden üretmek olarak değerlendirildi.
Dijital Medya ve Erişim Engelleri
İnternet gazeteciliği, sosyal medya haber takibi ve dijital yayınlar da baskı altında kaldı:
İnternet sitelerine erişim engelleri
Sosyal medya paylaşımlarına yönelik hukuki işlemler
Dijital medya hesaplarına yönelik yaptırımlar
Bu durum, özellikle bağımsız ve yerel medya organlarını daha kırılgan hâle getiriyor.
Basın Özgürlüğü ve Demokratik Haklar
Basın özgürlüğü savunucuları, 2025 verilerinin sadece mesleki değil, aynı zamanda demokratik bir sorun olduğunu vurguluyor. Gazetecilerin güvenli bir ortamda görev yapabilmesinin, toplumun doğru bilgilendirilmesinin ve demokratik tartışma ortamının sürdürülebilirliğinin temel şartı olduğu ifade ediliyor.
Gazetecilik meslek örgütleri, hem hukuki düzenlemelerde reform çağrısı yaptı hem de gazetecilerin güvenliğini ve mesleki çalışma koşullarını koruyacak önlemlerin acilen uygulanması gerektiğini belirtti.
Sonuç olarak gazetecilik ve ifade özgürlüğü risk altında 2025 yılı verileri göstermektedir ki
Gazeteciler yalnızca devlet baskısıyla değil,
Aynı zamanda polis müdahalesi, hukuki soruşturmalar ve sansürle de karşı karşıyadır.
Bu tablo, basın özgürlüğü ve ifade özgürlüğünün korunmasının, demokratik bir toplum için vazgeçilmez olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.